ط روحی ءُ ف مہناز سربازیءَ شما زان اِت؟
پیرجان نعیم
لبزانکی پتینک پَٹی نو گشے منی ارواہءَ گوں ھمگرنچ انت۔ھمک ساہت ندنامی کارستانی بابتءَ منی ٹوہینگءَ رنگ رنگءَ ھیالانی مہریءَ تاچینیت۔برئے ھمے گشیت کہ ط روحیءُ ف مہناز سربازیءَ درگیجءُ برئے جیم فرد ءَ گوں وانوکاں آژناگی ءِ اے سفرءَ ھوار بکنتءُ برئے برئے مری مینگل خان ءُ اسحاق مینگل ءِ شوھازءَ جماز بکنءُ پتینکاں چیرءُ سر بکن۔مرچی بْیا ط روحی ءُ ف مہناز سربازی ءِ بابتءَ آژناگی پترءَ چیرگیجاںءُ درجناں کہ کئے بوتگ ط روحیءُ ف مہناز سربازی۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔؟
مہتاک بلوچیءِ اولی دورءَ چو مسک بلوچ بزاں محمدحسین عنقا ءِ رنگءَ بازیں نبشتہ کاراں ندنام کارمرز کنانءَ بازیں شعرءُ نبشتانکے نبشتہ کتگءُ ھمے تاکاں وھدیں منی نگاہ “یکے پاسءُ یکے فیل” جولائی 1956ءِ تاکءَ کپتاں داں من ھمے مارت کہ اے کئے انت؟؟؟ ھمے ردءَ “بے مرادیں ماسی” ،”ساہگءِ پنت”ءِ رنگیں خلیل جبرانءِ آزمانک ءَ را ط روحی نامی نبشتہ کار ئے ءَ رجانک کتگ داں منا ھمے کارستءِ شوھازءَ درکپگءِ واھگ ودی بوت۔ءُ ھمے گپ دلءَ سبزیت کہ اے کارست ءَ الم روچے درجناں۔من اے آر داد یک روچے جست کت کہ ط روحی کئے بوتگ گشتے اے شالءِ نندوکے بوتگءُ جنین آدمیں نبشتہ کارئے بوتگ ءُ من ڈاکٹر عبدالصبور بلوچ جست گپتگ ات گڑا آئیءَ گشت ما چہ وتی استاداں اشکتگ ک”” بوت کنت اکبرباریکزئی بوتگ””۔داں من انگت دلجم نہ بوتاں۔من اکبرباریکزئیءُ صدیق آزاتءَ را ھم جست گپتگ ات بلے آیاں ھم شریں پسو ندات۔داں من وتئی ھمے واھگءُ شوھاز یل کنگے بابتءَ جیڑگ بنا کت۔ بلے چے کنیں اے انچیں واھگے کہ تراہگءِ نامءَ نزانت۔ھمے ردءَ گوھر ملکءِ یک گلگدارئے تہا منا اے کارست ءِ بابتءَ جنین بوگ ءُ ھکءُ راستیں نامے گومہ بندوکیں درورئے دست کپت آ گشیت
“بلئے پسءَ ابید مئے کہولءِ اندگہ مستریں مردماں مئے ہچ رنگیں دلبڈی نہ کت۔ہمے میانجیءَ من 1956\57ءَ واجہ آزات جمالدینی ءَ اچ کراچیءَ یک بلوچی رسالے کہ نامے ہم بلوچی ات بنگیج کت کہ ہمے رسالہءَ یک تاکے منی پسءِ نامءَ اتک ءُ من مدام ایشرا ونت۔یک وارے من بلوچیءِ تہا وتی یک گہارےءِ بانک طاہرہ عالیانی ءِ مضمونے ونت حیران بوتاں چیا کہ بانک ءَ وتی ہمے مضمون اچ ن,م۔راشدءِ یک کتابےءَ ترجمہ کتگ ات بلئے آئیءَ ترجمہ ءِ حوالہ نہ داتگ ات”
(ھوار گلگدار نیادءِ بہارگاہ،استین شنگکار کیچ 2013تاکدیم 157ءُ 171)
اے ریفرنسءِ دست کپگءَ رند منی دلءَ انگت یک شکے است ات بوت کنت بگندے آئیءَ چو منی ءَ جنینے سرپد بوتگ ءُ ونتگ بلے من وتئی شوھاز ھلاس نہ کت۔ھمے پتینک پٹیءِ تہا منا ط روحیءِ ند نامے بوگءِ یک مہکمیں درور ئے مہتاک زمانہءِ تہا رست ءُ آ اے رنگءَ ات
”
پہ تئی دیدءَ وازمَنْدگ: عبدالقیوم :-
مئے لبزانکی ناپہتگیءَ زالبول پُشتءَ کپتگ انت،اگاں من ایشیءَ لبزانکی و راجی نابودی یے بہ گشاں تہ شر تر انت،زالبول مزنیں بہرے دار انت پہ راجانی دیمرئی ءَ بلے مئے گیدی انچوک پہتہ نہ انت پمیشکا زالبول دیمءَ نیا انت۔اگا صدیق آزاتءَ ط روحی ءِ نامءَ نویستگ جْوانی کرتگ کہ ایشیءَ چہ زالبول دیمءَ کنز انتءُ مردکارانی ام ھژم جہل کپتءُ وتی زالبولاں اچ زبانءِ کارءَ مکن نگوش اَنتءُ اگاں مروارد* پہ وتی نامءَ گوں دیمءَ اتکگ تہ اے ام پہ بلوچی لبزانکءَ مستاگ یے ءُ راجی دیمرئی ءِ دروازگاں پچ کنت جْوانیں گال ام پربندیت ءُ رم نویسی آ کنت بلے رپتارے سُست انت۔منی عزیز انت شک میار ات شمے سلاہ پہ سر ءُ چماں انت۔شمئے گوشتن مئے راہ دربری ءَ کننت من چناہا آ کدی کدی رم نویسی کناں ءُ نوں گیش ترجمہ کناں،من ءَ وت ام ترانگ گور انت ءُ ادا مم کلاس ایر کرتگ انت دوسہ ورنا رم نویسی ءَ گلائیش انت۔ پہ لبزانکی گہبودی راجی زانتءَ رم نویسی مستریں چیز انت ءُ بے رم نویسی ءُ شرگداریءَ لبزانک ءُ لبزانت ھر دو وتی راہ ءَ گسر بنت زمانہ آتک جنوریءِ کہدہ علی پرچہ بد بارت؟ شما اگا ردی یے گراِت تہ اے ما نودربرانی دلبڈی ءِ سوب بیت۔
شمئے کستریں
مبارک قاضی”
(زمانہ بلوچی کوئٹہ جون 1982)
مبارک قاضیءِ نویستگیں اے نمدیءَ زانگ بیت کہ ط روحی صدیق آزات بوتگ ءُ آئیءَ ط روحیءِ ندنامءَ گوں رجانکاریءُ شعرءَ ھوار ردانک نویسی ھم کتگ۔بقول اے آر داد اے چیرنام ءُ ندنام یا جنینی نامءَ گوں نویسگءِ مستریں مولءُ مراد جنین آدماناں لبزانکءِ تہا آرگے یک نیمونءُ سکین ئے بوتگ۔
فضل بلوچ بلوچی لبزانکءَ یک پجارتگیں نامے۔بلوچی نوکیں رجانکاریءِ تہا آئیءَ وتی بے درور بہرشت ھوار کتگءُ وتئی رجانکاریءِ تہا بازیں انچیں نام ءُ نویسکار نوکیں وانوکانی گومہ آژناگ کتگ کہ آیاں تہنا آیانی نام اشکتگ ات۔ وتئی رجانکاریءِ سفرءِ تہا مدامی منا پہ آزمانکءِ شوھازءَ ھوار شعرانی درگیجگ پرماتگ۔ بلوچستان اکیڈمی تُربَتءَ گْوَستگیں سالءَ یک جار ئے شنگ کتگ ات کہ فقیرشاد ءِ کتاب سیمءِ اوتاگ،ڈاکٹر غفورشادءِ شعری کتاب من کسہے نہاں،مقبول ناصرءِ آزمانکی کتابےءَ ھوار فضل بلوچءِ رجینتگیں صدیق آزادءِ شاعرءُ ارواہ(The Poet and the Spirit) چھاپ بوگءَ انت ھمے وھدءَ منا فضل بلوچءَ گشت کہ تو صدیق آزاد ءِ چیزئے نظم شوھاز بکنءُ بدئے ھمیشانی تہا پاہار ءُ ارسیگیں جُڑ ھوار اتاں داں من ھمے شعر دیستاں ابکہءُ ھیران بوتاں
پاھار
جمر بشارات ہر صبا
نمبی بکشات ہر گورا
شانتو بہ نالات بانگواھا
چماں تئی گاں واب مبات
درداں دلے درماں مبات
چمانی روک ات درکپات
مستیں خمار اش در روات
رکّانی سُہری ایر رچات
جْوانی تئی ایرحت ببات
تئی زیملاں ءَ سوز مبات
(اولس ستمر1962تاکدیم33)
ارسیگیں جُڑ
ماہکان پّلتہ
جُڑ پدا اتکگاں
جمراں پوشتہ
نیلگیں آسمان
یات کنت دل منی
گْوَستگیں نوبتاں
ارس مرواردیں
آپری گونگءِ
آتکگ اَنت دیدگاں
جُنبتہ آسمان
اے زمینءُ زمان
لرزتگ کُل جہان
ماہکان پّلتہ
جُڑ پدا اتکگاں
جمراں پوشتہ
نیلگیں آسمان
یات کنت دل منی
گْوَستگیں نوبتاں
ہنشپی ماہکاں
گوں جُڑءُ جیہراں
گوارگا انت جلاں
حون دَرّیچتگ
اچ پری گونگءِ
کوہ ئیں دیدگاں
ایمن اِن گُل زمیں
کوراں کلیں جہاں
نیلگیں آسماں
ماہکان پّلتہ
جُڑ پدا اتکگاں
یات کنت دل منی
گْوَستگیں نوبتاں
(اولس مارچ/اپریل 1965 تاکدیم17)
ایشانی وانگءَ من ابکہ بوتاں اے وَ مہناز سربازی ءِ شعر انت گڑا فضل بلوچءَ گشت کہ اے منا صدیق آزات ءَ گشتگ کہ منِ صدیق ءَ یک وھدئے مہناز سربازیءِ نامءَ نویستگ۔چرئے گپاں من مہناز سربازی ءِ ندنامی کارستےءَ گوں آژناگ بوتاں۔اگا مردمے صدیق آزات ءِ اے نظم ءَ بوانیت داں سما کنت کہ ف مہناز سربازی ءِ نظم ءُ اے نظمءِ نویسوک یکین اَنت
کدہ پُرشتگ انت
نوداں شنزتہ
کوشاں کشتہ
من دی دیتگاں
گاریں ہمبلاں
سوتءُ سُہبتاں
ناچءُ تردّگاں
کیفوں رُپتگاں
نودان شنزتہ
کوشاں کشتہ
ناکہ جمراں
انگیراں کتہ
نیلّیں آسماں
بے رحمیں جُڑاں!
بیرے سٹّتہ
کدہ پُرشتگ اَنت
کیف اش رتکگ انت
دُرّیں درم گوری
مُونجا بیتگ انت
ارس اِش رِتکگ اَنت
(اولس جون 1965،ت 43)
بلوچیءَ بنداتی زمانگءَ چوشیں بازیں ند نامے ءَ گوں مئے زانتکارتریں لبزانتءُ ادیباں نبشتہ کتگ دانکہ جنین ءُ زالبولیں نبشتہ کار لبزانکءِ تہا وتی بہرشتءُ ونڈاں ھوار بکناںءُ لبزانکءِ بیرکءَ بُرزءُ بالا بکن انت۔
سرشون:
مہتاک اولس ستمبر1962
مہتاک اولس مارچ/اپریل 1965
مہتاک اولس جون 1965
مہتاک زمانہ بلوچی کوئٹہ جون1982
نیادءِ بہارگاہ اولی 2013 استین شنگکار کیچ
